De Catalaanse tunnel van Rajoy

Dit weekend werd in Catalonië een poging gedaan om een referendum te organiseren rond de onafhankelijkheid van de noordelijke Spaanse provincie. Het Spaanse antwoord weerklonk in alle uithoeken van de wereld: de guardia civil trad op zijn minst gezegd stevig op tegen (meestal) vreedzame stemmers en passieve protesten.

Hoe kan dat toch vroegen specialisten en gewone burgers zich in koor af? Hoe kan het dat eerste minister Rajoy het bevel gaf om zo hardhandig op te treden op de verkiezingsdag en om in de aanloop ervan politici en andere ambtenaren op te pakken? De link naar de dictatuur van Franco was niet alleen in de Spaanse media toen al gelegd.

‘Laat de Catalanen stemmen en verklaar de stembusslag naderhand ongeldig’, zo opperde iemand tijdens een vox pop. Makkelijk zat, zou je denken. In opiniepeilingen blijken de voor- en tegenstanders van Catalaanse onafhankelijkheid meestal rond de 50% te hangen. Die beslissing zou je nog wel makkelijk naast je neer kunnen leggen, Madrid zijnde.

Niet dus. Rajoy gooide in de aanloop naar de verkiezingen een rode loper uit voor de separatisten. Politieagenten in vol ornaat voor hoofdkwartieren van politieke partijen. De situatie was dan al hopeloos. De overwinning van de onafhankelijkheidsdenkers (90% van de stemmen op een opkomst van 42% stond dan al vast).

Iedereen zag het aankomen. Behalve Rajoy. Nochtans had hij kunnen weten waar hij aan begon. Het is wat die vervelende middenvakrijder doet als er ergens in de verte iemand zijn rem even aanraakt. In de ogen van de bestuurder kondigt het remlicht een gevaar aan. Hij ziet zijn leven aan zich voorbij schieten en dus gaat hij ook remmen. Vol.

Cognitive tunneling heet dat in het psychologische jargon. Het is een diepmenselijke reactie die ons op scherp stelt. Cognitive tunneling zorgt ervoor dat je, wanneer je gaat lopen voor een beest in de savanne, in de rapte je speer meeneemt of net niet, wanneer dat alleen maar extra risico betekent. Het is ook het systeem dat er voor zorgt dat projecten eindeloos doorgaan ook al is het voor iedereen duidelijk dat het nergens heen leidt.

De reactie van Rajoy is net zo’n cognitieve tunnel. Het Catalaanse referendum moet hem en zijn omgeving een doorn in het oog zijn geweest. Ze werden daarin bevestigd door het grondwettelijk hof dat een streep trok door de geldigheid van het referendum. Daarmee werd de stembusslag voor de Spaanse premier het probleem dat opgelost moest worden.

De achterliggende idee van het referendum, laat staan de oorzaak van de vraag om het te organiseren -de onafhankelijkheidsgedachte zelf- schoof hierdoor niet alleen naar de achtergrond, het verdween helemaal uit beeld. De separatisten konden, hoewel hun initiatief officieel onwettig was, de democratiekaart trekken. Het is zoals de eerder vernoemde bestuurder die in de verte een signaal ziet maar met zijn actie mogelijk erger veroorzaakt, niet in het minst voor zichzelf.

Het antwoord voor de vraag waarom Rajoy met beide voeten vooruit in de tackle ging op het referendum is dus een pak minder verwonderlijk als je zou denken. De cognitieve tunnel waar hij en zijn omgeving in terecht waren gekomen moet zo duidelijk de enig mogelijke weg zijn geweest dat het bevel om hard op te treden onvermijdelijk werd. Hierbij zichzelf in de voet schietend.

One thought on “De Catalaanse tunnel van Rajoy

  • 03/10/2017 at 10:05
    Permalink

    Kan zijn, maar we kunnen het erover eens zijn dat die vervelende middenvakrijder een niet-al-te-beste autobestuurder is. Een meer ervaren of betere bestuurder heeft immers geleerd dat ie best niet op het middenvak blijft rijden en best niet op zijn rem knalt bij het zien van een remlicht in de verte.
    Een meer ervaren of betere politicus zou dan ook zijn diepmenselijke reflex-achtige reacties wat beter onder controle moeten hebben, niet? Ik kan me echt niet voorstellen dat Rajoy zo’n slechte politicus is. Volgens mij is het echt iets van “Fuck you Catalonië, Fuck you Europa en Fuck you wereld, Ik ben hier de baas en alstunie aan staat dan krijgt ge een pak rammel”

    Reply

Geef een reactie