Het asociale leven met sociale netwerken

In Nederland is er commotie ontstaan nadat Koningin Beatrix zich negatief had uitgelaten over online sociale netwerken. Ze deed één en ander met de niet mis te verstane bewoordingen. De hele toespraak ademde sowieso al pessimisme en dat kort-door-de-bocht-gezwam deed er geen goed aan. Een citaat.

Vroeger was er vrijwel overal burenhulp en vormde nabuurschap de basis van de samenleving. Men kende elkaar. Maar de moderne mens lijkt weinig aandacht te hebben voor de naaste. Nu is men vooral met zichzelf bezig. We  zijn geneigd van de ander weg te kijken en onze ogen en oren te sluiten voor de omgeving. Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden. Je spreekt elkaar zonder gesprek, je kijkt naar elkaar zonder de ander te zien. Mensen communiceren via snelle korte boodschapjes.

Beatrix doelt natuurlijk op het feit dat vroeger, toen ik nog niet geboren was, iedereen elkaar kende in het dorp waar men toen, o zo gezellig samenwoonde. Dat iedereen wist dat de pastoor en zijn meid en de meid op haar beurt weer met de buurvrouw… de afwas deed.

Ze bedoelde dat iedereen vroeger in uitgebreide volzinnen praatte waarin met de nodige suggestie en subtiliteit werd verwoord dat Swa van Mariette van den hoek weer eens zat was geweest en dat Mariette de dag erna tegen de kast was gelopen.

Ze bedoelde dat er toen, in een tijd waarin ik nog niet was over serieuze onderwerpen werd gediscussieerd door iedereen die toen wat te zeggen had. Boeren praatten met de veearts over de mentale gezondheid van hun runderen, de cafébaas legde de sociale ongelijkheid in de dorpsstraat over de toog.

Clichédenken? Jawel. Maar met dat verschil dat ik spreek over een tijd waar ik niets over weet omdat ik die nooit heb mogen meemaken. Misschien wel omdat die ideale wereld waarin er vrijwel overal burenhulp was en nabuurschap de basis van de samenleving vormde, nooit heeft bestaan.

Het valt me op dat er veel mensen zijn die denken dat mensen die communiceren over het internet met behulp van de dingen die we sociale netwerken zijn gaan noemen, veel minder sociaal zijn. Het tegendeel is waar en daar zijn wetenschappers die dat beweren. En niet op vraag van de sociale netwerken.

Het valt me op dat velen digitale communicatie afdoen als een minderwaardige vorm van communicatie. Terwijl digitale communicatie als middel (niet als doel) er juist voor zorgt dat grenzen vervagen en dat ik vandaag iets kan vragen aan iemand in Gent, Londen of Amsterdam. Dat ik met gelijkgestemden kan gaan fietsen of een pint kan gaan pakken. Dat mensen elkaar ontmoeten die elkaar anders nooit hadden ontmoet.

Beatrix had gelijk wanneer ze vertelde dat buren soms vreemden zijn geworden. Dat zal voor haar buren zeker het geval zijn.