De iPad in de klas

Deze week was ik er niet in de Tech45 podcast. Het ging over iPads in de klas. Twee scholen in Vlaanderen verplichten in de komende jaren elke leerling om een iPad aan te schaffen. Shiny new devices in het onderwijs, ik ben daar voor. In theorie. De praktijk is wat minder fraai.

Mijn collega’s van Tech45 zijn de max maar ze misten tijdens de discussie de essentie van het verhaal. Een iPad in de klas zou € 40 per trimester kosten en dat is niet veel maar we lanceren bij deze een onderwijs met drie snelheden.

Niet elke ouder kan immers € 40 ophoesten. Ook niet per drie maand. Het gaat hier immers niet over één iPad maar als je drie kinderen hebt die tegelijk in het middelbaar zitten, een situatie die niet eens zo denkbeeldig is, dan gaat het over € 120 per drie maand en dat is gewoon veel voor sommige mensen. Dan zijn er over een periode van vier jaar nog geen accidenten gebeurd want hoe ging jij zo om met je boekentas toen je 12 tot 16 jaar was?

Het argument dat er dan geen boeken meer moeten worden gekocht, houdt gewoon geen steek. Geen enkele uitgever die er ook maar over denkt om zijn boeken gratis weg te geven omdat ze op de iPad komen. Wel integendeel, in niet eens zo weinig gevallen zijn e-versies van boeken duurder dan de papieren versies.

Zet daar nog wat interactieve rekenapps en een atlasapp en een woordenboekapp en hoe gaat dat met apps. Je installeert wat, klasgenoten willen het ook en tel die kosten er ook maar eens bij. Dat de iPad directer aansluit bij de leefwereld van de leerlingen is zo’n eerstewereldredenering dat ik heel even heb moeten overwegen om mijn luistersessie op de trein te staken.

Met deze verplichte aankoop gaan we kinderen met een lagere sociale klasse naar scholen sturen die geen iPads en geen Smartboards en geen flashy dingen gaan kopen. Sociale klasse is, zo leren onderzoeken aller landen ons, zijn een betere voorspeller van de toekomst van leerlingen dan de school waar ze heen gaan. Als we ons onderwijs maar duur genoeg maken, dan gaan we ghettoscholen creëeren van mensen met mindere kansen die we geen toegang gaan geven tot het eerstesnelheidsonderwijs dat wij iPadmensen voor onszelf aan het bouwen zijn.

Daarom is de iPad in de klas zonder achterliggende sociale meerwaarde een elitaire bedoening waarmee we alvast de maatschappij van morgen niet langer in twee (begoed versus niet-begoed) maar in drie of vier delen aan het splitsen zijn met een digitale as van ouders die het gewoon niet kunnen betalen en ouders die zich dubbel zullen plooien en zullen krabben en er toch geraken voor hun kinderen.

De discussie bij tech45 kan je luisteren via de site of hieronder met de playknop

Download en luister naar tech45

Foto: Flickr cc door flickingerbrad

36 Comments

  1. Er is ook nog het probleem dat leerlingen verplicht worden om iets te kopen bij 1 specifieke leverancier: Apple. Voor zover ik mij heriner mogen leerlingen wel zelf beslissen waar ze hun passer, rekenmachine, geodriehoek etc kopen. Waarom wordt bij de aanschaf van een tablet dan één leverancier opgedrongen?

    1. Rekenmachines zijn sinds jaar en dag van 1 merk in een school. Zorgt ervoor dat er uniformiteit is qua materiaal. Eén voordeel is dat ‘de uitleg’ voor elke leerling hetzelfde is, een ander is dat je geen klasses krijgt van leerlingen met duur materiaal tegen die met de budgetversie die minder kunnen.

      1. “Sinds jaar en dag van 1 merk”. In mijn tijd had je zowel Casio als HP, waarbij de HP toestellen de superieure RPN input gebruikten. Maar da’s een andere flame war waarschijnlijk 😉

        1. In Moderne Talen hadden wij daar geen last van. Ik heb trouwens nog altijd mijn Casio-rekenmachine uit het middelbaar. Mijn lief gebruikt die nu om de punten van haar leerlingen uit te rekenen. Had ik dat geweten…

      2. Een school mag leerlingen niet verplichten tot de aankoop van een bepaald merk/model rekenmachine. Dan moet ze die zelf aankopen.
        Maar je hebt natuurlijk gelijk: dat is veel beter dan twintig leerlingen met twintig verschillende rekenmachines. Het zal globaal ook wel goedkoper zijn.

  2. Ik volg uw punt wel ergens. Het kan inderdaad niet de bedoeling zijn om een systeem van ongelijkheid op poten te zetten. Of met dat argument die uiteindelijke evolutie zal kunnen worden tegengehouden, dat weet ik niet. Nu worden de (dure) iPad’s naar voor geschoven, maar hoe zullen die prijzen evolueren? Er zijn bovendien genoeg kwaliteitsvolle tablets op de markt tegen voordeligere prijzen… Al wil de hype natuurlijk…

    Komt daarbij nog de vraag hoe de boekenmarkt zal evolueren, en dan vooral die heel specifieke niche van educatieve boeken. Voor een leraar/docent/prof is het volgens mij namelijk makkelijk om de uitgeverijen uit te schakelen en er zelf voor te zorgen dat hun leerstof/boeken op die tablets komen. Zo haal je de prijs van de content serieus naar beneden en is dus dat discussiepunt al weggewerkt.

    Het zal ongetwijfeld dus nog niet voor morgen zijn, maar er komt een dag waarop alle kinderen met een tablet naar school gaan, zonder dat dit noodzakelijk veel duurder moet zijn voor de ouders die het moeten sponsoren. Denk ik.

    1. Klopt. Maar die tablets zijn dus niet voor ‘als het goedkoper zal zijn’ maar echt voor volgend schooljaar natuurlijk. Ik zal blij zijn als mijn zoon geen 7,83 kg naar school moet sleuren maar dat is voor ergens binnen 10 jaar ofzo.

      1. Voor de bestaande boeken die via een uitgeverij werden uitgegeven inderdaad. Maar als ik prof ben en ik wil morgen een nieuw boek uitbrengen, dan verplicht niemand mij om dat via een uitgeverij te doen…

        Ook al is dit zoals gezegd nog niet voor morgen.

        1. Je moet wel tegen het bestaande systeem opboksen. De volledige (eind-)redactie opnemen, vormgeving, promotie voeren, klantenondersteuning, marktonderzoek, enzovoort.
          Een systeem als KlasCement is imho op dat vlak meer toekomstgericht: nichegerichte content die leraren zelf kunnen combineren en herschikken in hun lessen. Één les maken en online zetten is ook een pak laagdrempeliger dan meteen een heel boek maken.

          1. Ik kan inderdaad bevestigen dat we na 14 jaar ervaring nog maar aan het begin staan van een degelijk platform met ‘Open Educational Resources’. KlasCement is gegroeid tot een databank met intussen al meer dan 20000 leerobjecten, voornamelijk lesdocumenten, handleidingen, … en wordt gebruikt door al minstens één op drie leerkrachten. Blijkbaar is dat momenteel zowat het aantal leerkrachten dat werkt met digitaal lesmateriaal. Andere leerkrachten, nog steeds 60%, overtuigen is moeilijker, maar komt zeker! Op zelfs vrij korte termijn ben ik ervan overtuigd dat een leerkracht lager onderwijs voor zijn of haar leerjaar bijna alle materiaal zal kunnen vinden op KlasCement, dankzij de collega’s uit andere scholen. Ik droom van een toekomst waar ook uitgevers hun handboeken in hoofdstukjes en deeltjes zullen digitaliseren en afzonderlijk laten aanschaffen. Dan kan een leerkracht het thema ‘het bos’ geven met lesmateriaal van KC en bv het thema ‘zoogdieren’ met een hoofdstukje van uitgever A en een ander thema met een digitaal doc van uitgever B.
            De iPad in het onderwijs is zeker zinvol, maar te duur om te verplichten voor alle leerlingen! Scholen die juiste keuzes maken, hebben een eigen budget voor ICT. Dat hoef je niet af te wimpelen op alle leerlingen. De hardware voorziet de school. De software (in dit geval het digitale lesmateriaal en de apps) kan – in SO – doorgerekend worden aan leerlingen (doen ze nu ook met handboeken in het secundair onderwijs, zelfs met de leeromgeving).

  3. Jan, ik kan wel grotendeels akkoord gaan met uw puntjes, maar de drie snelheden en 40 euro voor bepaalde ouders te veel … dat moet je ook met een korreltje zou nemen hoor.

    Pas op … ik weet maar al te goed dat er ouders zijn met financiële problemen of die het niet zo breed hebben, en daar moet inderdaad een oplossing voor komen. Anderzijds zijn het ook vaak die ouders waarvan de kinderen een shiny new GSM hebben met een abbo van 15 euro per maand. Laat dat wegvallen en de iPad is bijna betaald.

    Er zullen inderdaad boeken verkocht worden en niet gratis weggegeven worden omdat ze op de iPad komen. Anderzijds zullen uitgevers ook blij zijn dat er een pak meer verdiend kan worden omdat ‘tweedehands boeken’ op de iPad niet bestaan. eBooks zijn inderdaad vaak duurder dan de papieren versie, maar meestal is dat gewoon omdat de uitgevers dat zo willen (tenminste voor die boeken die een PDF variatie zijn van de print).

    Die apps, daar heb je ook een punt … maar tegelijk ook niet … die Atlas, woordenboeken, rekenmachines moeten vandaag de dag ook gekocht worden, en de app versies zijn daar meestal wel een pak goedkoper.

    Het systeem zou beter werken als de iPads bv in en door de school aangekocht worden, de apps in en door de school aangekocht worden, en je dan ‘huurgeld’ betaalt voor de iPad. Dat zo een idee echter automatisch tot elitaire scholen leidt is ook ferm door de bocht. Dat dachten ze immers in de tijd van de zakrekenmachine ook, de computer, het smartboard, …

    Verandering zorgt vaak voor paniek, angst en vooroordelen. Klampen we ons daaraan vast, dan zullen ze inderdaad uitkomen … en dan ben je beter zonder verandering.

    Waar ik persoonlijk een grote hekel aan heb is dat de iPad in deze gevallen naar mijn mening meer als Promo toestel gebruikt wordt. Zo eerder van ‘onze school heeft een smartboard, en kinderen gebruiken de iPad’. Daardoor wordt de school hipper, gaan er meer kinderen daar naartoe gestuurd worden waardoor ze misschien meer subsidies krijgen en nog van die dingen.

    Als het als een educatief toestel gebruikt wordt, dan ben ik er voor. Zal het gebruikt worden als veredelde PDF reader of als promo stunt … dan ben ik er ook volledig tegen eerlijk gezegd.

    1. Inderdaad, het promoverhaal is gevaarlijk. Onafhankelijk van de kwaliteit kan je zo het imago van oppervlakkigheid krijgen.
      Nog een ideetje naar aanleiding van je reactie trouwens: stel dat derde graad van een wetenschappelijke en/of technische richting een calculator-app zou ontwikkelen voor de lagere graden, dat zou een sterke meerwaarde zijn. Voeg er een publieke release aan toe en je hebt een mini-onderneming.

  4. Ik herinner hoe het in mijn middelbare school was. Het oudercomité kocht de boeken aan, en wij, de leerlingen (in casu de ouders dus) ‘huurden’ de boeken.
    Persoonlijk vond ik dat een goed systeem. Er was geen onderscheid, je had ofwel allemaal een nieuw boek, ofwel allemaal een 2e, 3e, 4e hands boek.
    Dit werkte prima, de meeste boeken bekijk je nooit meer achteraf en de boeken werden gewoon over een aantal jaar afgeschreven.
    Met een ebook zie ik dit helaas nog niet gebeuren.

  5. Heb de laatste Tech45 nog niet kunnen beluisteren, dus kan enkel reageren op wat hier geschreven staat.
    Hét grote verschil tussen lager en secundair op kostenvlak is de maximumfactuur. In het lager is het gewoon onmogelijk (en terecht) om ouders zo’n kost op te dringen. Er zijn ook lagere scholen die verregaand informatiseren, maar die halen dat geld dan van andere posten. Zo’n maximumfactuur heeft voor- en nadelen, uiteraard en is niet altijd rechtvaardig. Plattelandsscholen die voor veel dingen van busvervoer afhankelijk zijn, zitten met serieuze hoofdbrekers. Maar ik vind persoonlijk dat een maximumfactuur in het secundair best ook zou ingevoerd worden. Een school zou dan wellicht ouders €80 per jaar of zo kunnen aanrekenen (in het lager is dat dit jaar €65).
    Het klopt dat de besparing qua schoolboeken geenszins de meerkost van iPads (of laptops, of wat dan ook) compenseert, tenzij in uitzonderlijke gevallen (een iPad met voorleesfunctie is wellicht goedkoper dan een resem Brailleboeken). Uitgeverijen zouden wel gek zijn om hun methodes digitaal goedkoper te verkopen dan op papier.
    Dat leerlingen verplicht worden voor één leverancier te kiezen, is volgens mij niet echt zo’n punt. Het klopt dat de school je ook niet verplicht een bepaald type rekenmachine te kopen. Maar als de school die zelf aankoopt, kan ze uiteraard wel zelf kiezen. En die kost komt dan ook op de schoolfactuur terecht. En er valt ook wel wat te zeggen voor uniforme toestellen in gemeenschappelijk beheer, en iPads in het bijzonder.

    Nee, hét probleem bij dit soort ingrepen is de manier waarop ICT in ons onderwijs benaderd wordt, en dat is voor een veel te groot aandeel een commercieel marktverhaal. Dat elke leerling een iPad krijgt, is één ding. Wat ermee gebeurt, is iets anders en veel belangrijker. Leiden die dingen tot meer gedifferentieerd contractwerk, verminderde planlast voor de leraar, minder ex-cathedra docerend lesgeven? Meer leraren die zelf lesmateriaal ontwikkelen? Leerlingen die leren om zelf de handen uit de mouwen te steken en creatief (en dan niet alleen voor PO) aan de slag gaan? Of gaat het om af en toe een filmpje tijdens de les Aardrijkskunde, en een wat opgeleukte (en duurdere) 1-op-1 vertaling van papieren methodes? ‘Neem uw iPad en klik op de eerste link op uw startscherm’, dat zou jammer zijn en het zou binnen een paar jaar ook op een sisser aflopen.

    Ik ben een grotere voorstander van iPads in de klas dan van digitale schoolborden, vooral omdat je meer mogelijkheden creëert voor een andere manier van lesgeven en omdat het flexibeler is. Huiswerk, toetsen, etc. kunnen plots volledig digitaal, er zijn nieuwe mogelijkheden voor groepswerk en uitstappen, een leraar/directie met visie kan daar heel veel kanten mee uit. Maar de status van iPads als consumptietoestellen met een strak afgebakend App-ecosysteem vind ik een nadeel tegenover bijvoorbeeld laptops of vaste computers, die toch evenwichtiger gericht zijn op zowel consumptie als creatie. Over ergonomie kan je ook vragen stellen, maar laptops zijn op dat vlak wellicht de slechtste optie, een iPad werkt natuurlijker. Nog een voordeel is dat iPads zeer degelijke (ook qua hardware) toestellen zijn en dat je weinig te vrezen hebt van malware e.d. Voor overbevraagde ICT-mensen in het onderwijs is dat geen overbodige luxe.

    Enfin, om een lang verhaal kort te maken: liever ouderwetse Ubuntu-bakken waar leerlingen een basis van programmeren op leren, dan iPads waar alleen Van In en Zwijsen-apps op draaien.

  6. Nog afgezien van de imho veel te hoge prijs voor ouders met schoolgaande kinderen, vind ik het een zeer idiote zet om, na iedereen met te dure, monopolistische, proprietary software van Microsoft te leren werken nu iedereen aan één leverancier te hangen die ook niet echt bekend staat om zijn goede manieren (beslist wat waar in zijn winkeltje mag, en wat niet, prijzen van zowat alles te hoog, etc..)
    Hoe zit het verder met apps, wie gaat ze maken, hoe raakt men eraan, en passeert Apple nogmaals uitgebreid langs de kassa ?

    Wordt het niet eens tijd dat scholen en officiële instanties zich loskoppelen van dure en beperkende systemen ? Dat men kiest voor OPEN, zodat men de handen vrij heeft en niet weer in een wurggreep komt van bepaalde firma’s ?

    Er zijn perfecte alternatieven die niet eens een leercurve vragen. Ivm kantoorsoft is er bv. OpenOffice, voor de tablet-markt zijn er voldoende goedkopere tablets van andere fabrikanten en makkelijker te verkrijgen software, die dan ook nog eens makkelijker zelf te maken is én te installeren. (niet alles raakt in de Apple market zonder de goedkeuring van de almachtigen..)

    Tweede bedenking is dat een tablet-pc niet het meest geschikte instrument is om echt zaken mee te produceren (het “kan”, maar het is niet ideaal).
    Dus ik vermoed dat naast die “verplicht aan te kopen tablet” ook nog een gewone computer/laptop nodig is… ?

    Derde bedenking, Kan men die dingen niet beter klassikaal aankopen/huren/groep gebruiken ?

    Of what’s next, iedereen ook een chemie of fysica set van x honderden euro’s ?

    Weer een staaltje van Apple evangelisten als ik het zo hoor, met enkel focus op de “voordelen” zijnde new-tech en besparing papier of gewicht boekentas, maar blind voor alle andere zaken die erbij komen kijken.

    1. Het gaat niet om het al dan proprietary zijn van de software/hardware, maar wat je ermee doet.
      Het is fout om lessen MS Office ‘ICT-onderwijs’ te noemen, maar dat wil niet zeggen dat elk MS Office gebruik uit den boze is. Als de producten goed zijn, en ze laten je toe om de lesdoelstellingen te halen, waarom dan niet?
      Het walled-garden concept van Apple is voor onderwijs ook een voordeel. Je moet je bewust zijn van de (al dan niet kunstmatige) beperkingen en daar verstandig en kritisch mee omgaan, maar a priori uitsluiten lijkt me geen goed idee.

  7. Ik zou liever zien dat men er eerst een voor zorgt dat het onderwijs niet zo MS-Windows gericht is en afstapt van de vendor lock-in die aanwezig is. Er nu nog eens een afhankelijkheid van Apple aan toevoegen lijkt me dan ook een slecht idee.

    Het is al moeilijk voor sommige mensen om een computer te kopen, maar als je de opdracht krijgt om je taken in te dienen als bestand kun je tenminste zelf kiezen of je dat maakt met MS Office, Libreoffice, Abiword, VIM of whatever. Afhankelijk van je budget heb je dan nog mogelijkheden.

    Mijn kinderen die in het lager onderwijs zitten moeten regelmatig taken maken op websites zoals bingel.be die zwaar afhankelijk zijn van een correcte flash of java plugin. Altijd ambetant om dat aan te praat te krijgen onder Linux en waarschijnlijk ook op oude Windows machines. En net het onderwijs zou er niet van uit mogen gaan dat iedereen met de laatste versie van Windows werkt.

    Finaal sluit ik me aan bij Toon zijn korte samenvatting.

    1. Ja, dat vind ik ook een probleem, die compleet afgesloten, niet-standaard, uitgevergerelateerde oplossingen. Heeft ook wel te maken met het gebrek aan expertise op scholen om verstandig te kiezen voor een bepaalde oplossing.
      Er zijn zoveel manieren om structureel op schoolniveau samen te werken, maar het is als ICT-leek uiteraard makkelijk om te kiezen voor een voorgekauwde oplossing die kant-en-klaar aangeboden wordt.

  8. Terwijl iedereen staat te roepen dat het onderwijs moet moderniseren, met zijn tijd meegaan, staan ze intussen nieuwe projecten af te branden.
    Ja, ik heb ook vragen bij dit radicale project. De aanwezigheid van nieuwe middelen (ipad in dit geval) garandeert immers niet dat er op een nieuwe (vernieuwende) manier mee gewerkt wordt. Er zal vooral een mentaliteitsaanpassing van de leerkrachten moeten komen. Zij zullen moeten loskomen van hun(krijt)bord en andere lesmethodieken ontwikkelen, uitproberen. Anders wordt het een ‘fashy gadget’ of een ‘handboek in flashy verpakking’
    Over de kostprijs kan je oeverloos discussiëren. 120 euro per kind per schooljaar is peanuts vergeleken met de gemiddelde jaarlijkse schoolrekening in het secundair onderwijs. Wat betreft de kostprijs van de Apps, daar heeft ook apple Volume Licensing programma’s voor.
    Uitgeverijen zijn hier wel voor te vinden. Ze kunnen hun boeken aanbieden via (goedkopere apps), ze zijn altijd up-to-date en de ‘semikoosjere’ verhuursystemen die scholen gebruiken worden omzeild. Voor hun is er dus een potentieel hogere winstkans, het boek is voor de eingebruiker goedkoper.
    Ja, dit wordt een zware testcase, maar laat het onderwijs toch eens proberen innoveren.

    1. Als uitgeverijen hier meer aan willen verdienen, zullen die methodes uiteindelijk toch duurder moeten uitkomen voor ofwel de school, ofwel de ouders, ofwel de samenleving via belastingen.
      Er zijn echte voordelen aan digitale methodes (altijd up to date, integratie met elkaar en werkboeken, handiger en minder zwaar in de boekentas), maar uitgeverijen zullen het niet nalaten om voor die voordelen een meerprijs te (proberen) aanrekenen. Dat kan je hen ook niet verwijten.

  9. Er bestaat ook een reële kans dat (sommige) leerlingen van school naar huis gevolgd gaan worden, en halverwege worden gedwongen om hun iPad in te leveren. Zodra een school openlijk met iPads werkt, zou dat van negatieve invloed kunnen zijn voor de veiligheid van hun leerlingen. Ik hoop dat ik te zwart denk, maar toch.

    Daarnaast is een e-device (ebook-reader, tablet, etc) heel handig voor boeken die je van blz 1 tot en met blz laatst leest. Maar voor boeken waar in je veel moet bladeren, of een krant of tijdschrift, leest dit op zijn zachtst gezegd niet makkelijk.

  10. Ik vind het goed dat enkele scholen het voortouw nemen en hun visie willen uitrollen. De praktische aanpak is misscien niet meteen de goede, maar ze openen daarmee tenminste het debat. Nu is het aan creatieve mensen binnen en buiten het schoolbeleid om oplossingen voor alle mogelijke obstakels te bedenken. Of de kinderen zelf wat problem solving laten doen…

  11. Je blogpost geeft niet eens 1% van de nuance weer die wel degelijk in de uitzending zat. Jammer.

    Ik ben trouwens zelf helemaal geen voorstander van een verplichte Apple aankoop. Een kleine netbook van 200 euro kan voor mij ook al volstaan.

    Maar dat argument van een onderwijs met snelheden, dat mag nu na 10 jaar ter plaatse trappelen wel eens verdwijnen. De enige snelheid die er bestaat is met ons allen de digitale boot missen (zoals het vandaag gaat) of mee zijn.

    We moeten vooruit. Niet achteruit. En het spreekt voor zich dat we iedereen mee moeten nemen, ook diegenen die het financieel moeilijker hebben. Maar het is vooral jammer dat je in je blogpost niet los komt van het device iPad. Want dat is niet het punt waar het om gaat.

  12. En zeggen dat wij op school de leerlingen van de 2e/3e graad TSO met 6u wiskunde nog altijd niet verplichten om een grafisch rekentoestel van min. 100 EUR aan te schaffen! De school kocht GRM’s aan die door de leerkrachten “gereserveerd” worden. Verder zijn er voldoende pc-klassen waar ook met wiskundeprogramma’s kan gewerkt worden.
    Uitgeverijen zullen zich in de handen wrijven. Zoals al gezegd zal een systeem van huurboeken niet meer kunnen. Wat ze de voorbije jaren zoveel mogelijk probeerden door de uitgave van werkboeken.

  13. Dank voor deze boeiende discussie. Als ICT-coordinator sta ik ook in voor advies rond invoer van een toestel/leerling. Ouders, directie, leerlingen en heel wat leraars zijn er warm voor. Persoonlijk dacht ik in 2007 toen ik een Eee-tje kocht voor een kleine €300 dat binnen de 3 jaar elke leerling met zo’n ding in de klas zou zitten. Het heeft echter langer geduurd. @hendrik: de discussie is bij ons opgestart door de relatief hoge prijs en enge inzetbaarheid van een grafisch rekenmachine. Met een netbook met Geogebra kun je veel meer.

    Ik neem mee:
    – Een Ipad is het niet want te duur, weer eens vendor lock-in, weer eens meehuilen met de marketting, een open deur voor uitgevers om hun ding te duur te verkopen, is geen standaard onderdeel van de leefwereld van jongeren, …
    – Een netbook is een beter alternatief: goedkoper, universeler inzetbaar, vrijer
    – Zet daar dan Linux op om de opmerking van Toon te volgen. Goed plan.
    – Sociale ongelijkheid in het achterhoofd houden waarbij toch te bedenken: technische- en beroepsrichtingen zijn ook duur, door marketingvallen op voorhand te vermijden kunnen de kosten in de hand gehouden worden.
    – Zorg er voor dat die dingen nuttig gebruikt worden door grondige begeleiding/nascholing van leraars
    – Onderwijs moet voor vernieuwing zorgen en niet blijven trappelen.

Leave a comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.